Ortaklığın Giderilmesi Davası

Ortaklık giderilmesi davaları bir diğer adıyla izale-i şuyu davaları, paylı ya da elbirliği mülkiyetine konu edilen taşınır ve taşınmaz mallarda ortaklar arasındaki mevcut ve birlikte mülkiyet ilişkisini sona erdirip, ferdi mülkiyete geçiş yapmayı mümkün kılan, ortaklar için aynı sonuçları doğuran dava çeşitleridir. Ortaklığın giderilmesi davası kazanan veya kaybeden tarafları içermez.

Ortaklığın Giderilmesi Davasına Konu Olan Mülkiyet Hakkı Nedir?

Ortaklığı giderme davası konularından mülkiyet hakkı, bireye, sahip olduğu mal üzerinde tasarruf, kullanma ve yararlanma hakları veren, en geniş mal varlığı hakkı çeşididir.

Mülkiyet Hakkı Çeşitleri Nelerdir?

Mülkiyet hakkının türleri şu şekilde sıralanırlar:

  • Elbirliği Mülkiyeti: Bu kapsamda ortakların mülkiyet üzerinde her hangi bir payları bulunmaz. Her bir ortak, malın tamamı üzerinde hakka sahiptir.
  • Paylı Mülkiyet: Bu kapsamda her bir hal sahibine ‘’ paydaş’’ ismi verilir. Konu olan eşya maddi olarak bölünmemiştir. Her bir paydaşın eşya üzerinde belli oranlarda payı bulunur.

Ortaklığın Giderilmesi Davasına Konu Olan Paylaşmayı İsteme Hakkı

Ortaklığın giderilmesi davası konusu paylaşma talebi hakkı hususunda bilgiler şu şekilde sıralanırlar:

  • Paylaşmayı isteme hakkı, Medeni Kanun’un 698/1 maddesinde ele alınmıştır.
  • Hukuki bir işleme göre ya da paylı malın sürekli bir hedefe özgülenmiş olması nedeniyle paylı mülkiyeti devam ettirme zorunluluğu bulunmadıkça, ortaklardan her biri malın paylaşımını talep etme hakkına sahiptir.
  • Elbirliği mülkiyeti kapsamında da paylaşmayı isteme hakkı, Medeni Kanunun madde 701 kapsamına göre değerlendirilir.

Paylaşmayı isteme hakkının varlığına bağlı olarak, tek bir paydaş ya da birden fazla paydaş bir araya gelerek, ortaklığın giderilmesi davası açma hakkına sahiptirler. Bu kişiler davacı taraf olarak adlandırılırlar.

Ortaklığın Giderilmesi Davasında Davalı Taraf Kimdir?

Ortaklığı giderme davasında davalı merci hakkında bilgiler şu şekilde sıralanırlar:

  • Ortaklığın giderilmesi davası tek bir paydaş tarafından açılıyorsa, tek paydaşın kendisi hariç diğer tüm ortaklar hasım yani davalı taraf olarak gösterilir.
  • Birden fazla paydaş bir araya gelerek dava açıyor ise kendileri dışında yer alan tüm diğer ortaklar hasım yani davalı taraf olarak gösterilirler.
  • Davaya ilişkin ortaklardan her hangi biri vefat etmiş ise, mirasçılık belgesi edinen mirasçılarının davaya katılımları gerçekleşir.
  • Diğer yandan mirasçının bu davaya dahil olması halinde, miras bırakandan geriye kalan mal varlığı ortaklığının giderilmesi davası, diğer tüm mirasçılara yönelik de açılmalıdır.
  • Diğer mirasçılarında davaya dahil edilmesi ile işlemlere devam edilir. Aksi halde dava sürdürülmez.

Ortaklığın Giderilmesi Davasında Görevli Mahkeme

Ortaklığın giderilmesi davasında görevli mahkemesi, Sulh Hukuku Mahkemeleri’dir. Taşınır, taşınmaz malın veya hakkın paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi konularında davalar, Hukuk Mahkemeleri Kanuna uygun şekilde, Sulh Hukuk Mahkemesi alanına girer.

Ortaklığın Giderilmesi Davasında Yetkili Mahkeme

Ortaklık bitime davası yetkili mahkemesi, üzerinde hakların yer aldığı taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi’dir. Örnek olarak, taşınmaz bir mal üzerindeki ortaklık giderilecekse ve taşınmaz mal Sarıyer’de bulunuyorsa, dava açacak ortaklar, İstanbul Sulh Hukuk Mahkemesine başvurmalıdırlar.

Ortaklığın Giderilmesi Davasında Malın Bölüştürülmesi

Ortaklığın giderilmesi davasında malın ayrılması hakkında bilgiler şu şekilde sıralanırlar:

  • Taraflar kendi aralarında belirledikleri ve karara vardıkları bir oran üzerinden paylaşım sağlayabilirler.
  • Diğer yandan, paylaşma biçimi hakkında uyuşma sağlanmaz ve bir ortak tarafından her hangi bir öneri yapılırsa, hakim malın aynen bölünmek suretiyle paylaştırılması yönünde karar alır.
  • Bu kapsamda mal değer bakımından eşit parçalara bölünerek ortaklara paylaştırılır.
  • Bölüştürmede, parçaların değerleri birbirlerine denk gelmiyor ise eksik değerdeki parçalara para eklenerek denkleştirme yapılmasına karar verilir.

Ortaklığın Giderilmesi Davasında Malın Aynen Bölüşülmesi Nasıl Gerçekleşir?

Ortaklığı giderme davasında malın eşit bölüştürülmesi hakkında bilgiler şu şekilde sıralanırlar:

  • Aynen bölüştürmenin yapılabilmesi için kat mülkiyeti kurulması gerekir.
  • Bu işlem için mahkemece, kat mülkiyeti kanunları hükümlerince, yapının, mimari projesine paralel şekilde bitirilmiş veya filli konuya uygun çizdirilmiş, imar ve fen uygunluğu ilgili makam tarafından onay almış olması gerekir. Bu kriterlere uyan yapı üzerinden her bir paydaşa en az bir adet bağımsız bölüm verilebilmesi gerekir. Bu kriterler kapsamında aynen bölüşme işlemi gerçekleştirilir.
  • Diğer yandan yapıda kat mülkiyeti kurulmasına engel olan eksikler mevcut ise kat mülkiyetinin kesin olarak kurulamayacağı kanısına hemen varılmaz. Bu gibi bir durumda kat mülkiyeti isteyen tarafa gerekli süre verilerek, eksiklerin giderilmesi talep edilir. Eksiklerin tamamlanması ardından, yüz ölçüm ve kullanım amacı değerlendirmeleri yapılarak, paydaşlara özgülenir.  

Ortaklığın Giderilmesi Davası Özellikleri Nelerdir?

Ortaklığın giderilmesi davası nitelikleri şu şekilde sıralanırlar:

  • Oraklığın giderilmesi davası, iki taraf içinde benzer sonuçlar doğuran bir dava çeşididir.
  • Davacı paydaşlığın satış ile giderilmesini talep etse dahi davalı aynen taksim talebinde bulunma hakkı taşır.
  • Davacı davasından feragat etmeyi seçse de davalılardan biri sürece devam etmek istiyorsa, mahkeme davayı devam ettirir.
  • Ortaklığın giderilmesi davası benzer sonuçlara bağlı olarak, bu davada kazanan ve kaybeden taraflardan söz edilemez.

KAYNAKÇA

https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4721.pdf

Yorum Yap

Your email address will not be published.